Türkiye Cumhuriyeti

Ottava Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye ile Kanada arasındaki diplomatik ilişkiler, 16.01.2015 Türkiye-Kanada Siyasi İlişkileri (Genel), 16.12.2015

 

Türkiye ile Kanada arasındaki diplomatik ilişkiler, 1943 yılında kurulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Ottava’da bir Büyükelçilik açma talebini 1943 Haziran ayında iletmiştir. Kanada’nın olumlu cevap vermesi üzerine Kanada nezdindeki ilk Türk Büyükelçisi olan Mehmet Ali Şevki Alhan 6 Mart 1944, Kanadalı karşıtı Tümgeneral Victor W. Odlum ise 26 Kasım 1947 tarihlerinde güven mektuplarını sunarak görevlerine başlamışlardır. İki ülkenin Büyükelçiliklerinin açılması sonrasında Türkiye ve Kanada arasındaki diplomatik ilişkiler gelişmeye başlamıştır.

Türkiye'nin federal başkent Ottava’da bulunan Büyükelçiliği’nin yanısıra, ülkenin ticaret ve sanayi merkezi Ontario Eyaleti’nin başkenti Toronto’da 29 Aralık 2010 tarihinde faaliyete geçen ve British Columbia Eyaleti'nin en büyük kenti Vancouver'da Eylül 2015'te açılan birer Başkonsolosluğu bulunmaktadır. Ayrıca, Alberta eyaletinde Edmonton şehrinde, Nova Scotia eyaletinde Halifaks şehrinde ve Saskatchewan eyaletinde Saskatun şehrinde Fahri Başkonsolosluklarımız bulunmaktadır. Kanada'nın ise Ankara'da Büyükelçiliği ve İstanbul'da da bir Başkonsolosluğu bulunmaktadır.

Soğuk Savaş yılları boyunca Türkiye-Kanada ilişkileri, esas olarak NATO çerçevesinde askeri ve güvenlik işbirliği konularında yoğunlaşmıştır. İki müttefik, küresel barış ve istikrarın geliştirilmesi amacıyla, Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) çerçevesinde işbirliği sergileyegelmiş, bu bağlamda çeşitli uluslararası barış operasyonlarına beraber katılmışlardır. Ayrıca, Kanada, 1993 yılına kadar Kıbrıs'taki BM Gücü'ne (UNFICYP) önemli katkılarda bulunmuştur.

İki ülke, 25 Eylül 1999'da G-20 teşkilatının kurulmasıyla, uluslararası ekonomi ve finans konularında da aynı çatı altında işbirliği anlayışıyla hareket etmektedir.

Türkiye-Kanada Parlamentolararası Dostluk Grubu oluşturulması çalışmaları 1993 yılında başlatılmıştır. Kanada Parlamentosu’nda ilk Türkiye-Kanada Dostluk Grubu ise 1996 yılında oluşturulmuştur. Türkiye–Kanada Parlamentolararası Dostluk Grubu 5 Ocak 2012 tarihinde yeniden oluşturularak faaliyete geçmiştir.

Türkiye ile Kanada arasında Hava Ulaştırma Anlaşması 13 Mart 2009 tarihinde imzalanmış ve THY İstanbul-Toronto doğrudan seferlerine 11 Temmuz 2009 tarihinde başlamıştır. THY’nin Ocak 2015 itibariyle İstanbul-Toronto hattında haftada 6 doğrudan uçuşu bulunmaktadır. THY ayrıca 3 Haziran 2013 tarihinde İstanbul-Montreal hattında doğrudan uçuşlar başlatmış olup, bu uçuşlar haftada 3 olarak gerçekleşmektedir. 

Kanada, Hükümet düzeyinde 1915 Olaylarını “soykırım” olarak tanıyan tek ülkedir. Bu durum, Türkiye-Kanada ilişkilerinde zorluklara neden olmakta, Türkiye’nin Ermenistan’la normalleşme süreciyle de çelişmektedir. Dolayısıyla, Kanada Hükümeti’nin 1915 olayları bağlamında tarafsız bir tutum sergilemesi, ikili ilişkilerin geliştirilebilmesi bakımından önem taşımaktadır.

Öte yandan Kanada, Ermeni terörünün etkisinin en fazla yaşandığı yerlerden biri olmuştur. Büyükelçiliğimiz Askeri Ataşesi Kurmay Albay Atilla Altıkat, 27 Ağustos 1982 tarihinde Ottava’da evinden arabasıyla işe giderken kırmızı ışıkta durduğu sırada Ermeni teröristlerin gerçekleştirdiği silahlı saldırı sonucunda şehit olmuştur. Suikastın sorumluluğunu ASALA üstlenmiştir. Saldırıyı gerçekleştiren teröristler bugüne kadar yakalanamamıştır.

8 Nisan 1982 tarihinde Ottava Büyükelçiliğimizde Ticaret Müşaviri Kâni Güngör, evinin park yerinde uğradığı silahlı saldırı sonucunda ağır yaralanmış ve hayatının geri kalanını felçli olarak sürdürmüştür.

Ağır silahlarla donanmış Ermeni Devrimci Ordusu'na bağlı üç Ermeni terörist tarafından 12 Mart 1985 tarihinde Büyükelçiliğimize yönelik yapılan saldırıda, Büyükelçiliğin güvenliği için tutulan özel şirketin görevlisi 31 yaşındaki Ottava Üniversitesi öğrencisi Claude Brunelle, amirlerini uyarı gönderen güvenlik kodunu girdikten sonra kurşungeçirmez güvenlik kabininden çıkarak teröristlere karşı durmuş, 4 el ateş açmış, ancak göğsüne hedeflenen 2 kurşunla hayatını kaybetmiştir.

Büyükelçiliğin dış kapısını havaya uçurduktan sonra binaya giren teröristler,  Büyükelçi Coşkun Kırca'nın eşi Bilge Kırca ve kızı Gülcan Kırca, Büyükelçilik çalışanları ve çalışanların çocuklarının da olduğu toplam 13 kişiyi 4 saat süresince rehin almışlardır. Büyükelçi Coşkun Kırca, ikinci kat penceresinden atlayarak kaçmayı başarmıştır. Ancak atlama sırasında sağ bacağı, sağ kolu ve kalça kemiği kırılan Büyükelçi Kırca, 4 saat boyunca müdahale edilemeden bahçede yatmak durumunda kalmıştır.

Kanada’daki Türk Toplumu

Ülkedeki Türklerin toplam sayısının yaklaşık 60 bin olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye’den Kanada’ya göç özellikle 1956 yılından itibaren göreceli bir artış göstermiştir. Türk toplumu çoğunlukla Kanada’nın Toronto, Montreal, Ottava, Vancouver ve Edmonton şehirlerinde yerleşik bulunmaktadır. Kanada’daki vatandaş ve soydaş derneklerimize ait birçok dernek ve çatı kuruluşu bulunmaktadır.

Son Dönemde Gerçekleşen Üst Düzey Ziyaretler

- Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Sayın Ahmet Davutoğlu, Eylül 2012, Kanada (14 yıl aradan sonra Kanada’yı ziyaret eden ilk Türk Dışişleri Bakanı)

- Kanada Vatandaşlık, Göçmenlik ve Çokkültürlülük Bakanı Sayın Jason Kenney, Ocak 2013, Türkiye

- Kanada Senatosu Uluslararası Ticaret ve Dışişleri Komitesi heyeti, Mart 2013, Türkiye

- Maliye’den sorumlu Devlet Bakanı Sayın Ted Menzies, Mayıs 2013, Türkiye 

- Uluslararası Ticaret Bakanı Sayın Ed Fast, Ağustos 2013, Türkiye

- Dışişleri Bakanı Sayın John Baird, Eylül 2013, Türkiye

- TBMM Türkiye - Kanada Dostluk Grubu, Aralık 2013, Kanada

- Avam Kamarası Başkanı Sayın Andrew Scheer, Mart 2014, Türkiye 

- Sayın 11. Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül, Kasım 2014, Kanada 

- TBMM Başkanı Sayın Cemil Çiçek, Şubat 2015, Kanada

- Başbakan Justin Trudeau, Kasım 2015, Türkiye (G20 Antalya Lİderler Zirvesi vesilesiyle)